De bouwsector grondig hervormen om de woningcrisis aan te pakken?

Gezien de woningnood, de chronische vertragingen op bouwplaatsen en de voortdurende stijging van de bouwkosten, bereidt de Portugese regering een hervorming voor die bedoeld is om het gebruik van geïndustrialiseerde methoden in vastgoedprojecten en overheidsopdrachten te versnellen.

Achter deze ontwikkeling gaat een veel bredere verschuiving schuil dan alleen de opkomst van prefab- of modulaire woningen. Het doel is nu om in de bouw een aanpak te introduceren die is geïnspireerd op de industrie: fabricage in de fabriek, snelle montage op de bouwplaats, betere beheersing van de doorlooptijden en minder onvoorziene omstandigheden, die de Portugese bouwsector al jaren parten spelen.

In een land dat kampt met een groot tekort aan woningen, vaak langdurige administratieve procedures en toenemende druk op de vastgoedmarkt, wint deze geleidelijke industrialisering van de bouwsector aan populariteit bij projectontwikkelaars, lokale overheden en een deel van de regering.

Een industriële benadering van huisvesting

Het principe van modulair bouwen is een breuk met het traditionele Portugese bouwmodel. In plaats van een gebouw volledig ter plaatse te bouwen, wordt een groot deel van de elementen in de fabriek geproduceerd in een gecontroleerde omgeving, waarna ze worden vervoerd en ter plaatse worden geassembleerd.

Deze aanpak zorgt ervoor dat de blootstelling aan weersinvloeden, logistieke vertragingen of coördinatieproblemen – die bij traditionele bouwprojecten regelmatig voorkomen – aanzienlijk wordt verminderd. Voor gespecialiseerde bedrijven ligt het belangrijkste voordeel in de voorspelbaarheid. Dankzij een bijna industriële productiewijze worden de kosten, de doorlooptijden en de kwaliteit van de materialen beter beheersbaar.

De Portugese regering wil het regelgevingskader nu aanpassen om deze nieuwe bouwmethoden in overheidsopdrachten en nationale vastgoedprojecten te integreren.

Een sector die nog steeds wordt geremd door regelgeving

Tot nu toe stuitte de ontwikkeling van modulair bouwen in Portugal op verschillende juridische en administratieve obstakels. De regels voor overheidsopdrachten zijn nog grotendeels ontworpen voor traditionele bouwmethoden, wat de toegang van gespecialiseerde bedrijven tot grote overheidsprojecten beperkt.

Verschillende deskundigen zijn van mening dat Portugal al een aanzienlijke achterstand heeft op bepaalde Noord-Europese landen, waar modulaire bouw een veel grotere rol speelt in de collectieve, studenten- en sociale woningbouw.

Een mogelijke oplossing voor de vastgoedcrisis

Zowel voor de regering als voor een deel van de vastgoedsector zou de industrialisering van de bouw de bouw van woningen kunnen versnellen in een context van grote druk op de woningmarkt. Portugal kampt met een tekort aan aanbod dat inmiddels een groot deel van de middenklasse treft, met name in stedelijke en toeristische gebieden. Zowel de aankoopprijzen als de huurprijzen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen, terwijl de bouwtijden voor de bouw nog steeds lang zijn.

De factor tijd wordt cruciaal

Naast de kosten is het vooral de kwestie van de doorlooptijden die de kijk op de geïndustrialiseerde bouw geleidelijk aan verandert. In een markt die onder druk staat, wordt het vermogen om woningen snel op te leveren een belangrijk strategisch voordeel.

Modulaire oplossingen spreken ook lokale overheden aan die te maken hebben met noodsituaties na natuurrampen of wanneer er snel behoefte is aan openbare voorzieningen.

In Portugal zijn al tijdelijke scholen, medische centra en noodwoningen gebouwd met behulp van prefabconstructies, waardoor deze methoden steeds meer ingang vinden bij het grote publiek.

De echte bottleneck blijft van administratieve aard

Ondanks deze groeiende belangstelling wijzen verschillende spelers in de sector erop dat de bouw zelf niet het grootste probleem in Portugal is. De echte rem blijft vaak het verkrijgen van vergunningen, de stedenbouwkundige procedures en de beschikbaarheid van grond.

Voor veel professionals zal de modernisering van de bouwsector daarom gepaard moeten gaan met een bredere hervorming op het gebied van stedenbouw, grondbeleid en openbare procedures.

In een land waar de huisvestingscrisis een van de belangrijkste economische en sociale kwesties aan het worden is, zou modulaire bouw geleidelijk kunnen evolueren van een marginale alternatieve oplossing naar een strategisch instrument voor overheidsbeleid.